Paroxysmale nachtelijke hemoglobinurie (PNH)


1 september 2012
Auteurs: I. Appel, M. te Loo



Inleiding

PNH staat voor paroxysmale nachtelijke hemoglobinurie en wordt vooral in volwassen gezien hoewel het zelden ook bij kinderen en jong volwassen wordt gezien. Het is een zeldzaam ziektebeeld dat zich kenmerkt door intermitterende perioden van intravasculaire hemolyse en hemoglobinurie. De klassieke presentatie van dit ziektebeeld kenmerkt zich door de nachtelijke hemoglobinurie door nachtelijke hemolyse zeer waarschijnlijk ten gevolge van de pH-daling tijdens de slaap. Veel van de patiënten die zich op deze klassieke manier presenteren hebben ook buik en rugpijn. Een deel van de patiënten heeft een chronische persisterende hemolyse met exacerbaties, Voor deze exacerbaties is vaak geen identificeerbare uitlokkende factor. Tijdens een hemolytische crise kun je de volgende symptomen hebben: koorts, malaise, hoofdpijn, hevige of koliekachtige abdominale pijn, rugpijn. Buiten het ontstaan van hemolyse kenmerkt het ziektebeeld PNH zich ook door een verhoogd risico op het ontstaan van trombose en het ontwikkelen van het beeld van een aplastische anemie. In 25% van de patiënten met PNH wordt het ziektebeeld voorafgegaan door het beeld van een aplastische anemie.



Pathofysiologie

PNH ontstaat als gevolg van een verworven defect in het PIG-A-gen (fosfatidylinositol-glycaan complementatiegroep A), resulterend in een verstoorde productie van GPI (glycosylfosfatidylinositol), noodzakelijk voor verankering van vele eiwitten in het celmembraan, zgn. 'ankereiwitten'. Hierdoor worden de rode bloedcellen versneld afgebroken wat het beeld van hemolyse geeft. Tevens functioneren ten gevolge van dit defect de leukocyten en trombocyten minder goed.



Diagnostiek

Flowcytometrisch aantonen van afwezigheid van CD14, CD16, CD59, CD64 en/of andere op granulocyten en monocyten (Link Sanquin)



Behandeling

Doel van de behandeling is de hemolyse te beperken. Tegenwoordig wordt bij volwassenen Eculizumab, een gehumaniseerd monoklonaal complementinhibitor, dat bindt aan C5, gegeven. Uit onderzoek is gebleken dat door Eculizumab de hemolyse en de klachten van de patiënt ten aanzien van moeheid afnemen en dat de kwaliteit van leven duidelijk positief wordt beïnvloedt. Bij kinderen is echter nog heel weinig ervaring met Eculizumab en worden voornamelijk bloedtransfusies op indicatie gegeven. Bij trombose dient heparine (LMWH of ongefractioneerde heparine) gegeven te worden gevolgd door orale coumarines (zie trombose).

Allogene stamceltransplantatie kan geïndiceerd zijn bij die patiënten die het beeld van een aplastische anemie ontwikkelen dan wel bij verdenking evolutie naar MDS/acute leukemie.  



Literatuur

Curran KJ, Kernan NA, Prockop SE, Scaradavou A, Small TN, Kobos R, Castro-Malaspina H, Araten D, DiMichele D, O'Reilly RJ, Boulad F.. Paroxysmal nocturnal hemoglobinuria in pediatric patients. Pediatr Blood Cancer. 2012 Sep;59(3):525-9. doi: 10.1002/pbc.23410. Epub 2011 Dec 6


Voorbeelden uit diagnostiek PNH

 
Laatste wijziging: 31 Oct 2012 - 10:16