Hemofilie


1 oktober 2012

Auteur: C.H. van Ommen


Inleiding

Hemofilie is een zeldzame, erfelijke vorm van bloedingsziekte met een geslachtsgebonden overervingspatroon. Bij ongeveer 90% van de patiënten wordt de bloedingsneiging veroorzaakt door een tekort aan werkzaam stollingsfactor VIII (hemofilie-A), bij de overigen berust dit op een tekort aan werkzaam stollingsfactor IX (hemofilie-B). Hemofilie komt voor in ernstige vorm (factor VIII/IX < 0.01 E/ml), matig-ernstige vorm (factor VIII/IX 0.01-0.05 E/ml) en milde vorm (factor VIII/IX 0.05-0.40 E/ml). Jaarlijks worden ongeveer 40 kinderen geboren met hemofilie, waarvan bijna de helft ernstige hemofilie heeft.


Pathofysiologie

Hemofilie A en B worden veroorzaakt door mutaties in respectievelijk het factor VIII gen en het factor IX gen. In ongeveer 30% van de jongens betreft het een nieuwe mutatie en is de familieanamnese negatief.


Kliniek

Bij ernstige hemofilie kunnen spontane bloedingen optreden, bijvoorbeeld in de spieren en gewrichten. Bij matig-ernstige en milde hemofilie treden bloedingen vooral op na een trauma of bij medische ingrepen. Alle vaccinaties worden daarom subcutaan toegediend en niet intramusculair, omdat dit tot ernstige spierbloedingen kan leiden.


Diagnostiek

De diagnose kan gesteld worden op basis van de anamnese en lichamelijk onderzoek. Bij de anamnese let men op bloedingen, zoals nabloeden na de hielprik, spier- en/of gewrichtsbloedingen, en bloedingen na operaties (adenotonsillectomie) en kiesextracties. Ook is de familieanamnese zeer belangrijk. Bij verdenking hemofilie wordt bloed afgenomen voor APTT, PT en FVIII of FIX. Patiënten met hemofilie hebben een verlengde APTT bij een normale PT. Bij een factor VIII of factor IX concentratie van 30 E/ml en hoger kan de APTT normaal zijn. Aangezien factor IX een vitamine K afhankelijke stollingsfactor is, kan geen goede analyse gedaan worden bij een vitamine K deficiëntie of gebruik van vitamine K antagonisten. Vlak na de geboorte dient men rekening te houden met het feit dat het factor IX fysiologisch verlaagd is. Met behulp van DNA diagnostiek kan de desbetreffende mutatie in het FVIII of FIX gen worden aangetoond. Voor meer informatie over diagnostiek hemofilie zie Richtlijn Diagnostiek en behandeling van hemofilie en aanverwante hemostase stoornissen.


Behandeling

In het geval van acute bloedingen of voor operatieve ingrepen worden patiënten met hemofilie behandeld met stollingsfactoren. Momenteel worden meestal recombinant stollingsfactor producten toegediend aan zowel patiënten met hemofilie A (FVIII concentraat) als patiënten met hemofilie B (FIX concentraat). De dosis en frequentie van toediening van stollingsfactor concentraten is afhankelijk van het klinisch beeld en de ernst van hemofilie. Kinderen met ernstige hemofilie starten na de eerste gewrichtsbloeding of na een andere ernstige bloeding met profylactische behandeling ter voorkoming van spontane bloedingen in gewrichten en spieren. De profylactische behandeling bestaat uit 2 tot 3 maal per week intraveneus stollingsfactoren. Jonge kinderen worden door hun ouders/verzorgers geprikt. Rond de tijd dat de kinderen naar de middelbare school gaan leren zij zelf om stollingsfactoren intraveneus toe te dienen. Voor meer informatie over de behandeling en complicaties van de behandeling, zoals remmerontwikkeling: zie Richtlijn Diagnostiek en behandeling van hemofilie en aanverwante hemostase stoornissen.


Valkuilen

Factor IX is na de geboorte altijd fysiologisch verlaagd en de helft van de volwassen plasmawaarden.

Bij milde hemofilie A en B kan de APTT normaal zijn. Controleer bij verdenking milde hemofilie altijd het plasmagehalte van factor VIII en factor IX.



Literatuur

Leebeek FW, Mauser Bunschoten EP. Nieuwe richtlijn diagnostiek en behandeling van hemofilie en aanverwante hemostasestoornissen. NTvH 2010;7:107-14

Links

Richtlijn Diagnostiek en behandeling van hemofilie en aanverwante hemostase stoornissen.

www.hematologienederland.nl: patiënten informatie

www.nvhp.nl (Nederlandse vereniging voor hemofiliepatiënten). De patiëntenorganisatie heeft uitgebreide brochures beschikbaar over de ziekte, erfelijkheid en de behandeling.

www.wfh.org: wereldfederatie van hemofilie

 
Laatste wijziging: 2 Oct 2012 - 15:35